Vandaag ontving ik een nieuwsbrief van de minister van Financiën. Het is geweldig dat er eindelijk iemand in het kabinet is die echt gebruik maakt van het internet om beslissingen naar de burgers door te communiceren. Communicatie is dankzij dit medium zo makkelijk gemaakt maar toch maken weinig politici er echt gebruik van. Meestal blijft het bij simpele twitterberichten en korte opinie blogs.
In de nieuwsbrief schrijft Jan Kees de Jager over de overheidsfinanciën in kant en klare taal. Dit maakt het helder waarom hij bepaalde keuzes heeft gemaakt. Voor mij is dit een voorbeeld hoe andere ministers met de burger zou moeten communiceren.
Nieuwsbrief Jan Kees de Jager
De Prinsjesdagplannen zijn sinds donderdag 15 september – een dag eerder dan de bedoeling was – bekend. De kranten stonden sindsdien bol van de cijfers, meningen en reacties. En uiteraard kreeg ik ook zelf veel reacties, onder andere via Twitter. Vaak ging het daarbij over de bezuinigingen. De noodzaak van de bezuinigingen staat nog lang niet iedereen op het netvlies. Vandaar deze nieuwsbrief.
Door de crisis zijn de overheidsfinanciën de afgelopen jaren sterk verslechterd. In 2008 – voor de crisis – was er nog een klein overschot op de begroting, maar in de jaren daarna sloeg dat volledig om. Nederland leeft nu in feite op de pof, en dat is geen gezonde situatie. We geven dag in, dag uit meer uit dan er binnenkomt. In 2009 was dat 87 miljoen euro per dag, in 2010 ongeveer 82 miljoen en dit jaar geven we iedere dag 70 miljoen te veel uit. Het tekort daalt, maar ook in 2012 staan we in de min; naar verwachting zo’n 50 miljoen euro per dag.
Door de tekorten is de staatsschuld flink opgelopen. In 2012 komt de schuld boven de 400 miljard euro. Dat is bijna 25 duizend euro per Nederlander. En hoe hoger de schuld, hoe meer geld we uitgeven aan rente. Ten opzichte van andere landen kan Nederland relatief goedkoop lenen, maar toch betalen we in 2012 dik 10 miljard euro aan rente. Dat is meer dan het bedrag dat we jaarlijks uitgeven aan basisonderwijs.
Dit kabinet maakt een heel bewuste keuze: we schuiven de rekening van de crisis niet door naar toekomstige generaties. We nemen nú maatregelen; maatregelen waarmee we de overheidsfinanciën op orde brengen. Dat is nodig om bijvoorbeeld de zorg, de AOW en het onderwijs ook in de toekomst te kunnen betalen. Het gezond maken van de overheidsfinanciën doen we door 18 miljard euro te besparen. Ik begrijp dat veel van de bezuinigingen hard aan komen. Maar 18 miljard euro besparen lukt helaas niet zonder ingrijpende en soms pijnlijke maatregelen.
In de Miljoenennota 2012 zien we dat de overheidsfinanciën voorzichtig uit een diep dal kruipen, maar het huishoudboekje van Nederland is nog niet op orde. Bovendien zijn er grote onzekerheden: er is onrust in de eurozone, gebrek aan vertrouwen op de beurzen en de groei van de wereldhandel neemt af. Dat alles leidt tot tegenvallende economische vooruitzichten. Juist in zo’n situatie, wanneer je te maken hebt met economische tegenwind, is het belangrijk om koersvast te blijven. Dat betekent dat we vasthouden aan ons beleid, een beleid waarin het gezond maken van de overheidsfinanciën centraal staat. Want niemand kan meer blijven uitgeven dan er binnenkomt, óók de overheid niet. In een video over de Miljoenennota 2012 licht ik dit toe aan de hand van animaties http://www.prinsjesdag2011.nl/
Overigens kreeg ik de afgelopen dagen ook regelmatig vragen over de gevolgen van de problemen in Griekenland op de bezuinigingen in Nederland. Ik kan daar kort over zijn: de 18 miljard euro aan besparingen staan los van de garanties en leningen aan Griekenland, Ierland en Portugal. Het is een wat technisch verhaal, maar ik zal het proberen uit te leggen.
De leningen aan Griekenland, Portugal en Ierland komen voor het overgrote deel uit een speciaal hiervoor opgericht Europees noodfonds. Nederland en de andere eurolanden staan daarbij garant. Het is dus niet zo dat Nederland zelf miljarden in het fonds stort. Doordat Nederland en de andere eurolanden garant staan, kan het noodfonds op de kapitaalmarkt geld lenen. Dat geld gaat vervolgens in delen – de zogeheten tranches – naar een land dat in de problemen is geraakt, zoals Griekenland. Daarbij is het belangrijk om te weten dat de Grieken alleen in aanmerking komen voor een volgende tranche als ze de gemaakte afspraken over hervormingen en bezuinigingen volledig nakomen.
De bezuiniging in Nederland zijn nodig om zelf financieel gezond te blijven. Het gaat dus niet om geld dat nodig is om het noodfonds mee te vullen. Ook als er geen problemen zouden zijn in Griekenland, Ierland en Portugal, dan nog was het voor Nederland noodzakelijk geweest om 18 miljard euro te besparen.
Gisteren, op Prinsjesdag, liep Pieter van Hofwegen de hele dag met mij mee. Als ‘jonge ambtenaar van het jaar’ kreeg hij een exclusief kijkje achter de schermen. Via Facebook en Twitter heeft hij verslag gedaan. Dat verslag is te zien op de Prinsjesdag website:http://www.prinsjesdag2011.nl/
Vandaag en morgen staan in het teken van de Algemene Politieke Beschouwingen. Dan debatteert de Tweede Kamer met de regering over de Miljoenennota en de rijksbegroting. Premier Mark Rutte voert het woord namens de regering en de fractievoorzitters spreken namens de fracties.
Vrijdag vertrek ik naar de Verenigde Staten voor de jaarvergadering van het IMF waar ik met mijn collega’s onder andere zal spreken over de internationale economische situaties, hervorming van het internationaal monetair systeem en versterking van surveillance van het IMF.
Hieronder nog wat links naar mijn mediaoptredens op Prinsjesdag:
EénVandaag
http://player.omroep.nl/?
Wekelijks gesprek RTLZ
http://www.rijksoverheid.nl/
SBS HvNL
http://www.hartvannederland.
Jeugdjournaal
http://player.omroep.nl/?
PS: kijk ook eens op http://www.rijksoverheid.nl/
Ken je mensen die geïnteresseerd zijn in mijn nieuwsbrief? Stuur ze dan deze mail gerust door of maak ze erop attent dat ze zich kunnen aanmelden. Dat kan met een email aan nieuwsbriefdejager@minfin.nl.
